5 powodów dlaczego reporter Ciebie nie zacytował

Udzieliłeś dziennikarzowi wywiadu. Byłeś z siebie zadowolony, wszystko poszło zgodnie z planem. Jesteś przecież dobrym rzecznikiem prasowym i wiesz jak TO się robi.

Następnego ranka pobiegłeś do kiosku, kupiłeś gazetę i klops... W tekście nie było Twego nazwiska. Czułeś się zlekceważony i upokorzony – dziennikarz nie wykorzystał w artykule ani jednego Twego słowa.

Czy to Twoja wina? Niekoniecznie.

Oto 5 powodów dlaczego dziennikarz mógł pominąć w tekście Twoje nazwisko:

1. Zmienił się pomysł na artykuł.

Reporter w czasie dokumentowania tematu po zdobyciu pewnych informacji zmienił pomysł na artykuł. Nie masz na to wpływu: dziennikarz jest autorem tekstu i tylko on odpowiada za to, co ukaże się w druku – czasem tania sensacja wygrywa z jakością źródła.

Co możesz zmienić następnym razem: Niewiele. Napisz białą kredą na dużej czarnej tablicy: "To się zdarza."

2. Dziennikarz znalazł lepsze źródło informacji.

Załóżmy, że jesteś rzecznikiem prasowym rządowej agencji. Jeżeli dziennikarz dotrze przed publikacją do Twego dyrektora, pewnie wyrzuci Twoje nazwisko z tekstu. Reporterzy zawsze mierzą wysoko – chcą mieć informacje nie tylko z pierwszej ręki, ale też od najważniejszej osoby.

Co możesz zmienić następnym razem: Nie za wiele, ale pracuj nad budowaniem wizerunku i autorytetu eksperta, na przykład, pisz regularnie na blogu.

3. Zabrakło miejsca.

Jeżeli redaktor prowadzący wydanie każe skrócić gotowy tekst do 300 słów, autor zacznie od wyrzucania cytatów. To samo w radiu i telewizji – jeżeli z gotowego materiału zostanie tylko 30 sekund "czytanki", wszystkie cytaty lądują w koszu. To wcale nie znaczy, że popełniłeś jakiś błąd.

Co możesz zmienić następnym razem: Usunięcie Twojej wypowiedzi MOŻE oznaczać, że nie powiedziałeś niczego szczególnie ważnego. Jeżeli dziennikarz wykorzystał cytat innej osoby, możesz go zapytać dlaczego zrezygnował z Twoich słów.

4. Nie powiedziałeś niczego ciekawego.

Każdy reporter spotkał kiedyś rozmówcę, który bardzo się starał, żeby nie powiedzieć czegoś, co nadaje się do druku. Nawet doświadczeni dziennikarze znający wszystkie sztuczki swego fachu zostają czasem na koniec wywiadu z pustym notesem.

Co możesz zmienić następnym razem: Skontaktuj dziennikarza z kompetentnym kolegą z pracy.

Zapisz się na szkolenie medialne. Przygotuj ciekawsze odpowiedzi na pytania dziennikarza. Jeżeli to nie pomoże, poszukaj pracy w księgowości lub na platformie wiertniczej.

5. Mówiłeś ciekawie, ale w sposób trudny do wykorzystania w mediach.

Możliwe, że przekazałeś dziennikarzowi ciekawe informacje, ale wszystko było naszpikowane branżowymi terminami i "podlane technicznym sosem". Jeżeli reporter poprawia Twoje słowa i skraca zdania, to znak, że używasz zbyt skomplikowanego języka.

Co możesz zmienić następnym razem: Opracuj ciekawsze i prostsze przykłady, porównania i anegdoty. Pracuj nad prostotą języka i przekazu. Każdą odpowiedź zaczynaj od najważniejszej kwestii.

Czy znasz inne powody dlaczego reporterzy nie wykorzystują wypowiedzi rzeczników prasowych? Napisz o tym w komentarzu.

8 porad, żeby być cytowanym przez media

Im dłuższa rozmowa z dziennikarzem, tym większe szanse na publikację, prawda?

Nie zawsze.

To, co powiesz reporterowi, rzadko trafia do druku w całości. Nigdy nie wiadomo na 100%, które fragmenty wypowiedzi dziennikarz umieści w tekście.

Z drugiej strony, każdy kto zna reguły medialnej gry wie jak zwiększyć prawdopodobieństwo ujrzenia w artykule pożądanego cytatu.

Oto 8 porad co zrobić, żeby być cytowanym przez media:

1. Ustal cel wywiadu.

Przede wszystkim, musisz znać cel rozmowy z dziennikarzem. Chodzi o anonimową informację czy wywiad z nazwiskiem? Nawet jeśli reporter prosi tylko o wyjaśnienie jakiegoś problemu, warto się do tego przyłożyć, gdyż dziennikarze wracają do sprawdzonych źródeł. Jeżeli chodzi o wypowiedź pod nazwiskiem, pamiętaj, że reporter zwróci się także o komentarze do innych osób – postaraj się zatem powiedzieć coś naprawdę ciekawego i wartościowego.

2. Działaj szybko.

Najlepsze wywiady trafiają do kosza jeśli nie są zrobione na czas. Sprawdź jaki jest redakcyjny termin i zostaw sobie pół godziny zapasu. Dziennikarze i blogerzy pracują w bardzo dynamicznym środowisku – to czy Twój komentarz trafi do druku może zależeć tylko od tego jak szybko udzielisz wypowiedzi.

3. Mów prosto i jasno.

Nie posługuj się branżowym żargonem, unikaj zbędnych technicznych określeń – krótko objaśniaj trudne słowa. W radiu i telewizji mów zwięzłymi zdaniami i zawsze zaczynaj wypowiedź od najważniejszej kwestii.

4. Bądź kontrowersyjny.

Kiedy przeczuwasz, że 80% rozmówców reportera opowie się za, postaw (choćby z przekory) na argumenty przeciwne. Skup się na tym co Cię wyróżnia i powiedz to prosto, jasno i pewnie.

5. Ukuj nowy termin.

Chwytliwe i obrazowe wyrażenia, porównania i metafory skracają drogę na łamy gazety. Jeśli uda Ci się wymyślić chwytliwe, zabawne określenie, czerpiące z popkultury, możesz szybko trafić na usta wszystkich mediów.

6. Używaj barwnego języka.

Zamiast mówić, że premiera produktu wypadła znakomicie, powiedz, że odniosła sukces jak nowa płyta Lady Gaga. Program szkoleniowy zarządzania kryzysem nie jest tylko najlepszy w swej kategorii, ale mogą zazdrościć go komandosi Gromu. Zachowanie konkurencji jest nie tylko irracjonalne, ale przede wszystkim przypomina "wymienianie opon w rozpędzonym samochodzie."

7. Korzystaj ze statystyk.

Na przykład, "Co minutę umiera trzech użytkowników Facebooka. Nikt w Facebooku nie wie kim są i co zrobić z ich profilami." Jedna przekonująca liczba, wynik badań lub zadziwiający fakt może zmienić bieg i losy wywiadu, gdyż rozbudza ciekawość i wzmacnia wiarygodność.

8. Spójrz na problem z innej perspektywy.

Poświęć dodatkowy kwadrans na głębszą analizę tematu. Jeśli uda Ci się dostrzec ukryte przesłanki, opisać nowy trend lub przewidzieć rozwój sytuacji, możesz liczyć na pozytywną reakcję mediów.

Jakich metod używasz, żeby budować wzajemnie korzystne relacje z dziennikarzami? Napisz o tym w komentarzu.

Czarna kawa, czyli 20 cytatów o skutecznej komunikacji z mediami

Większość problemów w firmie, z mediami i w życiu prywatnym bierze się z błędów w komunikacji.

Nigdy nie powiedziałeś: "Nie to miałem na myśli."? Kiedy ostatnio usłyszałeś: "Źle zrozumiałeś moje słowa."? Jakie były tego skutki?

Komunikacja polega na wymianie lub przepływie informacji lub idei pomiędzy dwojgiem ludzi. Z efektywną komunikacją mamy do czynienia kiedy odbiorca rozumie informację lub ideę zgodnie z intencją nadawcy.

Oto 20 moich ulubionych cytatów o komunikacji z mediami:

1. Dobra komunikacja pobudza jak czarna kawa. I równie trudno po niej zasnąć. – Ann Morrow Lindbergh

2. To, co monarcha każe drukować w gazetach, nie prezentuje się dobrze. Władza bowiem powinna działać, a nie przemawiać. – Johann Wolfgang von Goethe

3. Największym problemem w komunikacji jest iluzja, że do niej doszło. – George Bernard Shaw

4. Ktokolwiek kontroluje media, kontroluje umysł. – Jim Morrison

5. Cenzura to reklama na koszt państwa. – Federico Fellini

6. Minister nie powinien żalić się na gazety. Nie powinien ich nawet czytać. Powinien je pisać. – Charles de Gaulle

7. Dziennikarze piszą, bo nie mają nic do powiedzenia, a mają coś do powiedzenia, ponieważ piszą. – Karl Kraus

8. Dokładność jest dla gazety tym, czym cnota dla kobiety. Ale gazeta zawsze może zamieścić sprostowanie. – Adlai E. Stevenson II

9. Najniebezpieczniejsze kłamstwa to prawdy nieco zniekształcone. – George Ch. Lichtenberg

10. Pierwsza zasada stylu to mieć coś do powiedzenia. Druga zasada stylu polega na samokontroli w sytuacji, gdy traf chciał, że mamy do powiedzenia dwie rzeczy: najpierw powiedz jedną, potem drugą, nigdy dwie naraz. – George Polya

11. Fakt będzie zawsze nagi, choćby był ubrany według najnowszej mody. – Stanisław J. Lec

12. Polegając na mym doskonałym opanowaniu języka, nie powiedziałem nic. – Robert Benchley

13. Powiesz coś szczególnym tonem, z uśmiechem, lecz kiedy Twoje słowa ukazują się w prasie, uśmiech znika. – Marlon Brando

14. Im bardziej wyszukane środki komunikacji, tym mniej komunikujemy. – Joseph Priestley

15. W telewizji musisz jedynie być sobą, zakładając, że masz owo "sobą", którym mógłbyś być. – Clive James

16. Jeśli dwóch ludzi rozmawia, a reszta słucha ich rozmowy – to już jest teatr. – Gustaw Holoubek

17. W mowie pewnych ludzi słychać błędy ortograficzne. – Julian Tuwim

18. Ludzie dobrze wychowani unikają mówienia oczywistości. – Sławomir Mrożek

19. Słowu nie wolno być większym niż jego treść pojęciowa. Wolno mu być mniejszym. – Maria Dąbrowska

20. Komunikacja pracuje dla tych, którzy nad nią pracują. – John Powell

Jaki jest Twój ulubiony cytat o komunikacji z mediami? Napisz o tym w komentarzu.

Wyjęty z kontekstu i wyrzucony do kosza

Od wielu lat słyszę w pierwszych minutach szkoleń medialnych dwie skargi na dziennikarzy:

1. "Reporter wyjął moje słowa z kontekstu."

2. "Reporter pominął w mojej wypowiedzi to, co było najciekawsze."

Po pierwsze. Gdyby to był rewelacyjny cytat, na pewno znalazłby się w artykule. To, co według Ciebie powinno iść do druku i co o tym myśli dziennikarz, to dwie różne sprawy.

Po drugie. Nie znam reportera, który z premedytacją wyrzuci do kosza wspaniały cytat. Jeśli uważasz, że Twoje słowa zostały zmanipulowane (czytaj: wyjęte z kontekstu), prawdopodobnie był po temu jakiś powód i chyba wiem jaki.

W artykule "To ja jestem w mediach najważniejszy" podkreślałem potrzebę posługiwania się w wywiadzie przemyślanymi i przećwiczonymi zdaniami.

Jeden mały krok

Cały świat pamięta pierwsze słowa Neila Armstronga na Księżycu: "To jeden mały krok dla człowieka i ogromny skok dla ludzkości". Dlaczego? Bo wyszły spod pióra profesjonalnego pisarza i Armstrong ćwiczył tę kwestię przed lotem w kosmos. Jego wypowiedź nie była spontaniczną improwizacją człowieka, który jako pierwszy przybysz z Ziemi postawił stopę na Księżycu.

Twój kluczowy przekaz musi być dobrze zredagowany i przećwiczony przed rozmową z dziennikarzem. Jeżeli pomogło to Neilowi Armstrongowi, pomoże także Tobie.

Niestety, rzecznicy prasowi, którzy nie chcą brać udziału w szkoleniu medialnym, sami sobie szkodzą przypadkowymi, spontanicznymi i kontrowersyjnymi komentarzami powtarzanymi potem jak zła mantra przez media. Najczęściej jest to jakaś nieprzemyślana wypowiedź, której potem żałują. Problem w tym, że nie można cofnąć raz wypowiedzianego słowa. Nie można go odwołać. Ani wymazać.

Moja rada jest prosta: ktoś wybierze Twoje słowa do druku - tym kimś musisz być Ty. Redagowanie i "montaż" wypowiedzi dla telewizji i radia zaczyna się w chwili przystąpienia do jej pisania.

Warto też zapamiętać: wszyscy reporterzy mają nosa do dobrych cytatów. Potrzebujesz dowodu? Idź na konferencję prasową i obserwuj jak dziennikarze robią notatki. Przypomina to oglądanie przedstawienia baletowego, kiedy wszyscy jednocześnie wyciągają notatniki, żeby zapisać ważne słowa rzecznika prasowego. Potem zgodnie je odkładają i znów razem sięgają po pióra po usłyszeniu ważnego faktu lub cytatu.

Bez kontekstu

Jeżeli do druku trafiają inne słowa niż chciałby rzecznik prasowy, może winić tylko siebie. Dzieje się tak kiedy przekaz jest niejasny, upstrzony branżowym żargonem i przeładowany faktami. Reporter ma mętlik w głowie – nie wie o co tak naprawdę chodzi, coś ucieka między słowami.

Jak unikać "wyjęcia z kontekstu"?

Reporterzy robią notatki zgodnie z zasadą odwróconej piramidy – zaczynają od tytułu, który streszcza temat. Następnie dodają kolejne informacje, które pasują do głównego tytułu i rzadko wchodzą w szczegóły. Dlatego nie bombarduj dziennikarza detalami.

Warto pamiętać, że zamiłowanie do szczegółów to często cecha zawodowa. Ekonomiści, inżynierowie, lekarze i prawnicy żyją w świecie precyzyjnych liczb i faktów. Uważają, że muszą wyrażać się bardzo dokładnie i wszystko dogłębnie wyjaśniać.

Dziennikarz prasowy potrzebuje do artykułu 12-20 zdań. Reporter radiowy pisze tylko 6-8 zdań – jego kolega z telewizji 10-12 zdań. Do nieporozumień zwykle dochodzi kiedy rzecznik prasowy chce zapoznać dziennikarza ze wszystkimi wątkami "Wojny i pokoju", a reporter potrzebuje tylko jednostronicowego streszczenia.

Prosto i jasno

Prosty i jasny przekaz pomaga reporterowi napisać ciekawy tekst i ogranicza ryzyko nieporozumień, w tym wybrania przypadkowego cytatu. Właśnie dlatego na szkoleniach medialnych uczymy jak dobierać trzy kluczowe komunikaty.

Korporacyjny żargon i branżowe skróty to kolejne pułapki w komunikacji z dziennikarzem. Zdezorientowany reporter pisze nie o tym co usłyszał, ale co mu się wydaje. To Twoja wina, nie dziennikarza.

Przed zakończeniem wywiadu dobrze jest powtórzyć kluczowe tezy. To zmniejsza ryzyko pomyłki i daje pretekst do utrwalenia głównego przesłania. W czasie rozmowy niedoświadczony reporter może wstydzić się przyznać, że czegoś nie rozumie. Kiedy sam do czegoś wracasz, pokazujesz, że zależy Ci na dobrej komunikacji i ośmielasz dziennikarza do pytania o skomplikowane kwestie.

Krótko mówiąc, jeśli nie chcesz być "wyjęty z kontekstu", mów prosto i jasno, od początku do końca.

To ja jestem w mediach najważniejszy

Przyjaciele czasem przypominają mi, że wcale nie jestem najważniejszy. Prawda. Zapominają jednak, że przez ponad 10 lat pracowałem w radiu i telewizji – i wtedy to ja właśnie byłem najważniejszy.

Codziennie mój wywiad, mój temat, moja informacja...

Reporterzy mają duże ego. Lepiej jeśli się z tym pogodzisz. Nie możesz tego zmienić, więc nie marnuj czasu i energii.

W czasie udanego wywiadu musisz zdawać sobie sprawę z osobistych i zawodowych potrzeb, pragnień i ambicji dziennikarza:

1. "Chcę mieć gorący temat."

2. "Chcę, żeby mój temat trafił na czołówki dzienników i pierwsze strony gazet."

3. "Chcę budować pozytywną reputację zawodową."

4. "Chcę robić karierę."

5. "Chcę zrobić dobre wrażenie na szefie."

6. "Chcę dostać podwyżkę."

7. "Chcę, żeby moja stacja telewizyjna lub radiowa najlepiej wypadała w rankingach popularności."

8. "Chcę, żeby mojej gazecie przybywało czytelników."

9. "Chcę, żeby szanowali mnie koledzy w redakcji."

10. "Chcę zdobywać prestiżowe nagrody."

Widzisz dominujący trend? Chcę, chcę, chcę...

Daj reporterom to, czego chcą, ale zrób to na własnych warunkach. Pomóż napisać rewelacyjny artykuł lub przygotować pasjonujący materiał i zobaczysz, że dziennikarz może być miły, rzeczowy i obiektywny.

Jak sufler w teatrze

Kiedy reporter słucha Twojej wypowiedzi szuka zdań, które wykorzysta w materiale. Fakty? Są ważne. Ale nie ma dobrego tekstu bez wartościowego cytatu.

Kuchnia telewizyjnego materiału wygląda mniej więcej tak: reporter pisze jedno lub dwa zdania wprowadzenia do tematu. Potem czas na dwa zdania cytatu (tzw. setka). Kolejne dwa zdania tekstu (tzw. off) i przejście do następnego cytatu. Na koniec krótkie podsumowanie. Tekst prasowy ma podobną konstrukcję, ale jest trzy lub cztery razy dłuższy.

Rozmawiając z dziennikarzem – trochę jak sufler w teatrze – podpowiadasz mu fragmenty jego tekstu. To on wybiera cytaty, ale Ty mu je dajesz – dawaj mu tak, żeby wybrał co chcesz. Idę o zakład, że nigdy tak o tym nie myślałeś.

Zawodowiec i amator

Oto jeszcze jedna dziwna rzecz jakiej nie można spotkać w innych zawodach poza dziennikarstwem.

Reporter codziennie oddaje część swojej pracy w ręce kompletnego amatora. Tak, tak! Prawnik nie pozwoli amatorowi prowadzić sprawę w sądzie lub sporządzić umowę. Księgowy nie zezwoli amatorowi zrobić bilans. Inżynier nie zgodzi się, żeby amator uruchomił maszynę. Lekarz nie wpuści amatora do sali operacyjnej. Ale reporter oddaje część swego tekstu – cytat – kompletnemu amatorowi.

Nikt nie uczy lekarzy, prawników, inżynierów, księgowych sztuki pisania dziennikarskich artykułów. Ale to właśnie oni są autorami części tego, co trafia do druku, widzimy w telewizji lub słyszymy na radiowej antenie. Fragment Twojej wypowiedzi będzie zacytowany, a to znaczy, że będziesz współtwórcą dziennikarskiego materiału.

Najlepsze cytaty rzeczników prasowych rzadko powstają ad hoc. Najczęściej wychodzą spod pióra doświadczonego praktyka public relations.

Rzecznik prasowy musi przed wywiadem przygotować wartościowe cytaty – słowa, które powinny trafić od tekstu. Może to zrobić sam lub poprosić o pomoc eksperta PR.